Mój Asertin od środka: sertralina, wskazania, skutki uboczne i recepta

Asertin, czyli sertralina: co ta tabletka robi w mózgu

Sertralina mocno i wybiórczo blokuje powrót serotoniny do komórki nerwowej, która ją uwolniła, więc serotoniny zostaje więcej tam, gdzie przekazuje sygnał. Na noradrenalinę i dopaminę wpływa ledwie trochę, a z receptorami histaminowymi, cholinergicznymi czy benzodiazepinowymi w ogóle się nie wiąże. Tak wygląda typowy przedstawiciel grupy SSRI.

W próbach na zdrowych ochotnikach sertralina nie usypiała i nie spowalniała reakcji. Asertin nie jest więc tabletką „na uspokojenie” działającą od razu; jego efekt narasta tygodniami. Z drugiej strony senność zgłasza więcej niż co dziesiąta leczona osoba, więc obserwuję, jak reaguje mój organizm.

Szerzej o samej substancji i jej preparatach piszę na stronie o sertralinie, a o całej rodzinie podobnych leków w opisie grupy SSRI.

W jakich chorobach Asertin ma rejestrację

U niepełnoletnich jedynym wskazaniem jest zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne; w innych chorobach sertraliny poniżej 18. roku życia się nie stosuje, a w dużej depresji u dzieci nie potwierdzono jej skuteczności. O samych chorobach więcej piszę w tekstach o depresji i o natręctwach, czyli OCD.

• duża depresja, a także ochrona przed jej powrotem;
• lęk napadowy, niezależnie od tego, czy towarzyszy mu agorafobia;
• zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat;
• lęk społeczny (fobia społeczna);
• PTSD, czyli zaburzenie stresowe pourazowe.

Asertin 50 i Asertin 100: moce w opakowaniach

Asertin to tabletki powlekane w dwóch mocach: 50 mg i 100 mg. Inne preparaty z sertraliną występują też w mocach 25 mg i 150 mg, ale nie pod tą nazwą.

Którą moc biorę i kiedy ją zmienić, decyduje lekarz prowadzący. Okres półtrwania sertraliny to około doba, dlatego według ChPL dawki nie zmienia się częściej niż co tydzień. Tabletkę biorę raz dziennie, rano albo wieczorem, przy posiłku lub niezależnie od niego.

Pierwszy tydzień, pierwsze miesiące: kiedy czekać na efekt

Pierwsze oznaki działania leczniczego mogą według ChPL pojawić się w ciągu 7 dni, ale na trwały efekt czeka się dłużej, zwłaszcza w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym. W depresji leczenie powinno trwać co najmniej 6 miesięcy, żeby objawy ustąpiły, a przy zapobieganiu nawrotom bywa długotrwałe.

Początek leczenia wymaga czujności. U osób przyjmujących leki przeciwdepresyjne lęk i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić w pierwszych tygodniach i po każdej zmianie dawki, wyraźniej przed 25. rokiem życia. Gdy to u siebie zauważam, odzywam się do lekarza od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwonię pod 112. Proszę też bliskich, żeby zwracali uwagę na zmiany w moim zachowaniu.

Nudności, ból głowy, bezsenność: dolegliwości z czołówki listy

Na czele listy stoją nudności. ChPL zaznacza, że działania niepożądane rosną z dawką i często słabną w dalszych tygodniach leczenia. W badaniach z placebo dotyczyły co najmniej 1 osoby na 10:

• nudności (24%), ból głowy (21%), bezsenność (19%), biegunka (18%);
• suchość w ustach (14%), zaburzenia wytrysku (14%), senność (13%), zawroty głowy (11%), zmęczenie (10%).

Kiedy objaw po sertralinie to powód, by dzwonić po pomoc

Do częstych, czyli dotyczących od 1 na 100 do 1 na 10 osób, ChPL zalicza m.in. lęk, pobudzenie, nerwowość, koszmary, mniejsze libido, kłopoty z erekcją, drżenie, kołatanie serca, uderzenia gorąca, bóle brzucha, wymioty, zaparcia, wysypkę i mocne pocenie się. Rzadko opisywano zaburzenia psychotyczne, agresję i uzależnienie od leku.

Jeśli czuję wewnętrzny przymus ruchu i nie potrafię spokojnie siedzieć ani stać, to może być akatyzja, typowa dla pierwszych tygodni; mówię o niej lekarzowi. Natychmiastowej pomocy szukam, gdy pojawia się zestaw objawów zespołu serotoninowego (pobudzenie, splątanie, zlewne poty, gorączka, sztywne mięśnie, szybkie tętno), drgawki, objawy manii albo nietypowe krwawienie. Seniorzy i osoby na lekach moczopędnych są bardziej narażeni na spadek sodu we krwi, który objawia się bólem głowy, zaburzeniami pamięci i koncentracji, splątaniem oraz chwiejnym chodem. Problemy seksualne potrafią utrzymywać się także po zakończeniu leczenia SSRI.

Czego z Asertinem nie łączę

Najostrzejsze zakazy dotyczą nieodwracalnych inhibitorów MAO, np. selegiliny. Po ich odstawieniu na sertralinę czeka się co najmniej 14 dni, a po odstawieniu sertraliny na taki lek co najmniej 7 dni. Przeciwwskazane jest też jednoczesne branie pimozydu, a oczywiście także uczulenie na sertralinę lub składnik tabletki.

Moklobemidu z sertraliną się nie łączy, a linezolidu, antybiotyku o słabym działaniu MAO, nie podaje się osobom leczonym sertraliną. Tryptofanu, ziół z dziurawcem i tryptanów na migrenę ChPL każe w miarę możliwości unikać, a gdy tryptan jest konieczny, lekarz musi mnie obserwować. Przy licie, fenytoinie i warfarynie potrzebna jest ściślejsza kontrola. Leki przeciwzakrzepowe, aspiryna i NLPZ zwiększają ryzyko krwawień.

Przy ciężkiej niewydolności wątroby sertraliny się nie stosuje, przy niestabilnej padaczce się jej unika, a przy cukrzycy częściej mierzę cukier. W tabletkach jest laktoza, więc nie są dla osób z wrodzoną nietolerancją galaktozy.

Asertin a alkohol i jazda samochodem

Charakterystyka nie zaleca alkoholu w czasie leczenia sertraliną, mimo że w próbie na zdrowych osobach nie wzmacniała ona jego wpływu na sprawność. Dla mnie to po prostu przerwa od alkoholu na czas terapii, zwłaszcza że on sam pogarsza nastrój i sen.

Sertralina w badaniach nie spowalniała reakcji, ale ChPL przypomina, że leki działające na psychikę mogą osłabiać zdolność do jazdy czy pracy przy maszynach. Na starcie leczenia i po zmianie dawki sprawdzam, czy nie dopada mnie senność albo zawroty, zanim usiądę za kierownicą.

Planuję ciążę albo karmię: co mówi charakterystyka

W ciąży sertralina nie jest zalecana, chyba że stan zdrowia kobiety jej wymaga, a zysk z leczenia przeważa nad ryzykiem. Zebrane dane nie wskazują na wady wrodzone, ale noworodek matki biorącej lek pod koniec ciąży wymaga obserwacji. Leki SSRI wiązano też z nadciśnieniem płucnym u noworodków i większym ryzykiem krwotoku po porodzie.

Do mleka trafiają niewielkie ilości sertraliny. ChPL nie zaleca karmienia piersią w czasie leczenia, chyba że lekarz uzna korzyści za większe niż ryzyko. Dlatego o planach ciąży rozmawiam z lekarzem prowadzącym zawczasu.

Psychotrop czy nie i co z nałogiem

W mowie potocznej „psychotropem” nazywa się każdy lek psychiatryczny, jednak sertraliny nie ma na urzędowym wykazie substancji psychotropowych. Asertin ma więc zwykłą kategorię Rp, bez szczególnych reguł, jakie obowiązują np. przy benzodiazepinach.

Porównywana z alprazolamem i amfetaminą sertralina nie wywoływała u badanych odczuć, które sugerowałyby ryzyko nadużywania, choć tabela działań niepożądanych podaje uzależnienie od leku jako rzadkie. W codzienności liczy się bardziej zespół odstawienny: zgłaszało go 23% badanych przerywających terapię i 12% tych, którzy ją kontynuowali.

Typowe są zawroty głowy, mrowienie, kłopoty ze snem i bardzo wyraziste sny, niepokój, mdłości, drżenie oraz ból głowy. Zaczynają się zwykle w ciągu kilku dni od przerwania i na ogół mijają w ciągu dwóch tygodni, choć u niektórych trwają 2-3 miesiące lub dłużej. Nie przerywam więc leku z dnia na dzień; plan schodzenia z dawki układa lekarz.

Zamienniki Asertinu i ile zapłacę w aptece

Sertralinę zawierają też m.in. Zoloft, Setaloft, Stimuloton, Asentra, Apiolin, ApoSerta, Miravil, Sastium, Sertagen, Sertranorm i Zotral. Ta sama substancja w tej samej mocy to formalnie odpowiednik, ale przy zmianie preparatu warto pytać lekarza lub farmaceutę, zwłaszcza gdy różnią się moce w opakowaniach.

Koszt zależy od mocy, liczby tabletek i refundacji w danym wskazaniu. Aktualną odpłatność sprawdzam w wykazie leków refundowanych ogłaszanym przez Ministra Zdrowia albo w aptece.

Recepta na Asertin i przedłużenie leczenia

Asertinu legalnie kupię tylko na receptę, a tabletki z nielegalnych źródeł mogą być podrobione. Prawo farmaceutyczne wyznacza górną granicę ważności e-recepty na 365 dni, przy czym recepty na antybiotyki mają 7 dni, a na środki odurzające i substancje psychotropowe 30 dni. W aptece mogę za jednym razem odebrać lek najwyżej na 120 dni stosowania.

Pierwsze rozpoznanie i dobór leku to wizyta u psychiatry. Gdy leczenie już trwa i mam jego dokumentację, mogę złożyć wniosek o e-receptę psychiatryczną na kontynuację. Wypełniam formularz z wywiadem, a wniosek ocenia lekarz; jeśli czegoś mu brakuje, dopytuje na czacie. Lekarz może odmówić, np. gdy dokumentacja nie potwierdza leczenia albo opisuję pogorszenie, które wymaga wizyty. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.